مدیریت دیابت در شرایط بحران؛ هر آنچه باید بدانید - دیتاپد

1. مدیریت استرس در شرایط بحران

تنش های روحی و استرس در شرایط بحران اثر مستقیم بر کنترل قند دارد. در شرایط بحران به علت استرس، ممکن است احتیاج شما به انسولین یا داروی خوراکی تغییر کند. پس تعداد دفعات تست قند را بیشتر کنید و با دقت بیشتری عددهای قندتان را آنالیز کنید.

برای مدیریت استرس در شرایط بحران می توانید راهکارهای زیر را در پیش بگیرید:

• با خودتان مهربان باشید: اگر در شرایط بحران قلب تان تندتر می زند یا دچار نوسان قند شده اید، این علائم واکنش طبیعی بدن تان به شرایطی است که در آن قرار گرفته اید. خودتان را سرزنش نکنید و با مهربانی و آگاهی، مراقبت از خودتان را بیشتر کنید.
• نفس عمیق بکشید: فقط 5 دقیقه تنفس کنترل شده (4 ثانیه دم، 4 ثانیه مکث، 6 ثانیه بازدم) می تواند اضطراب را کاهش دهد.
• کمی حرکت کنید: 10 دقیقه پیاده روی یا نرمش سبک در فضای امن، نه تنها حال روانی شما را بهتر می نماید، بلکه به تنظیم قند خون هم یاری می نماید.
• اخبار را آگاهانه دنبال کنید: در شرایط بحران، فقط 15 تا 30 دقیقه پی گیری اخبار از منابع معتبر کافی است. از شایعات، تصاویر ناراحت نماینده یا پیغام های هیجانی در شبکه های اجتماعی فاصله بگیرید تا ذهنتان آرام تر بماند.
• با دیگران گفت وگو کنید: دربارۀ اخبار با افراد مورد اعتماد صحبت کنید. گفت وگو، حس انزوا را کم و اضطراب را سبک تر می نماید.
• به خودتان استراحت دیجیتال بدهید: چند ساعتی در روز گوشی را کنار بگذارید. به جای آن موسیقی گوش بدهید یا کتاب بخوانید.
• با بچه ها آرام و صادق باشید: از آن ها بپرسید چه چیزی شنیده اند یا چه احساسی دارند. پاسخ های ساده، صادقانه و متناسب با سنشان بدهید. بچه ها را از اخبار دور نگه دارید و با لبخند به سؤالاتشان پاسخ دهید.
• با افراد مضطرب همدلی کنید: یادتان باشد هر کس با بحران به شکلی متفاوت کنار می آید. پس تا جای ممکن، با همدلی و آرامش در کنار هم بمانید.

2. وسایل ضروری برای مدیریت دیابت در شرایط بحران

در شرایط بحران ممکن است مجبور شوید به سرعت از منزل خارج شوید و زمان کافی برای برداشتن وسایل ضروری را نداشته باشید. بنابراین بهتر است وقتی از غیرطبیعی بودن شرایط باخبر شدید وسایل ضروری را آماده کنید تا اگر لازم شد به سرعت از منزل خارج شوید، بتوانید لوازم ضروری را همراه ببرید. برای این کار یک کیف یا کوله ضد آب بردارید و وسایل زیر را در آن بگذارید:

لوازم ضروری

• مدارک شناسایی (برای بچه ها هم دستبند ضد آب که اطلاعات شناسایی و راه ارتباط با والدین در آن نوشته شده باشد آماده کنید)
• آب برای مصرف حداقل سه روز
• کنسرو و غذای خشک (مثل بیسکوییت، میوه خشک و مغزها)
• لباس مناسب با شرایط آب و هوا
• چراغ قوه و باتری اضافه
• پول نقد
• دفترچه ای که در آن شمار تماس خانواده، دوستان و محل کار، سابقه بیماری ها، داروهای مصرفی و آلرژی های غذایی ثبت شده باشد
• آخرین آزمایش هایی که انجام داده اید

تجهیزات دیابت

• دستبند دیابت
• دستگاه تست قند و تجهیزات لازم برای میزان گیری قند
• باتری اضافه برای دستگاه تست قند
• چند بسته نوار تست قند اضافه
• یک بطری خالی برای جمع آوری سوزن های استفاده شده
• خوراکی مناسب برای درمان افت قند (مثل قند یا آبمیوۀ صنعتی)
• داروها (به اندازۀ مصرف حداقل یک ماه)
• سرسوزن یا سرنگ برای تزریق انسولین
• سنسور قند اضافه (درصورتی که از سنسور استفاده می کنید)
• کارت شناسایی دیابت معتبر

3. نگهداری از انسولین در شرایط بحران

در شرایط بحران که ممکن است دسترسی به انسولین سخت تر گردد، ضروری است از انسولین ها به شکل صحیح و اصولی نگهداری گردد. انسولین را در معرض گرما، نور خورشید، سرما و یخ قرار ندهید. انسولین را هرگز در فریزر یا مستقیم روی یخ یا پک یخ نگذارید. دمای زیر صفر می تواند اثربخشی انسولین را از بین ببرد؛ حتی اگر ظاهر آن سالم باشد؛

انسولین بازنشده باید در یخچال و در دمای 2 تا 8 درجه سانتی گراد بماند. بیشتر انسولین ها را می توان پس از باز شدن (اولین استفاده) تا 28 روز یا چهار هفته در دمای اتاق (تا حداکثر 30 درجۀ سانتی گراد) نگهداری کرد. اما در شرایط بحران ممکن است به یخچال دسترسی نداشته باشید یا برق قطع گردد. در ادامه راهکارهایی برای سالم ماندن انسولین در این شرایط آمده است.

نگهداری از انسولین در زمان قطعی برق

• درِ یخچال را تا حد امکان باز و بسته نکنید تا دمای داخل آن ثابت بماند؛
• انسولین را در طبقات میانی یخچال قرار دهید. چون این قسمت ها دمای یکنواخت تری دارند.

نگهداری از انسولین در زمان نبود یخچال

اگر قطعی برق بیشتر از 1 تا 2 ساعت طول کشید یا اصلا به یخچال دسترسی نداشتید، یکی از این روش ها را برای نگهداری انسولین بهره ببرید:

• چند پک یخ یا بطری آب یخ زده داخل کلمن یا فلاسک بگذارید، انسولین ها را در یک دستمال حوله ای بپیچید و داخل ظرف پلاستیکی درب دار قرار دهید و بعد این ظرف را در کلمن یا فلاسک کنار پک یخ یا بطری آب یخ زده قرار دهید. حتما مطمئن شوید انسولین ها مستقیم با یخ در تماس نباشد. تماس مستقیم انسولین با یخ می تواند باعث یخ زدگی و خرابی آن گردد.
• از کیف های مخصوص خنک نگهدارنده انسولین بهره ببرید. این کیف ها بدون احتیاج به برق، باتری یا یخ کار می نمایند. این کیف ها از دو کیف داخلی و خارجی تشکیل شده اند که در جدار کیف داخلی دانه های ژلاتینی وجود دارد. این دانه ها با جذب آب به خود شارژ می شوند. در گرمای محیط، آب جذب شده به تدریج تبخیر می گردد و داخل کیف را خنک نگه می دارد. این کیف ها را می توانید از داروخانه ها یا فروشگاه های تجهیزات پزشکی تهیه کنید.
• می توانید دو گلدان سفالی بدون لعاب که یکی بزرگ تر و دیگری کوچک تر است را انتخاب کنید. گلدان کوچک را در گلدان بزرگ تر قرار دهید و فضای بین دو گلدان را با شن پر کنید و روی شن آب بریزید. با تبخیر آب موجود در شن ها، گلدان کوچک خنک می گردد و می توانید انسولین ها را در گلدان کوچک نگهداری کنید. البته ضروری است روی دو گلدان را با پارچه نخی بپوشانید.

4. آشنایی با انواع انسولین برای شرایط بحران

به هیچ عنوان دارو یا انسولین خود را در شرایط بحران قطع نکنید؛ در شرایط بحران ممکن است دسترسی به انسولین ها محدود گردد. بنابراین بیشتر از هر زمان دیگری ضروری است با انواع انسولین آشنا باشید تا درصورت دسترسی نداشتن به انسولین های همیشگی خود، با مشورت پزشک نوع مشابهی که در دسترس هست را جایگزین کنید و در این شرایط هم بتوانید قندتان را مدیریت کنید.

می توانید برای تهیه انسولین به داروخانه های محل اقامت خود مراجعه کنید و درصورت روبرو شدن با هرگونه کمبود یا تخلف با سامانه 190 سازمان غذا و دارو تماس بگیرید.

یادتان باشد درباره شرایطی که مجبور به تغییر انسولین تزریقی خود هستید حتما با پزشکتان صحبت کنید و دستورالعمل های لازم را بگیرید.

بعلاوه به یاد داشته باشید در هیچ شرایطی تزریق انسولین به خصوص انسولین پایه را قطع نکنید. در ادامه انواع انسولین ها آورده شده است.

انواع انسولین های قلمی سریع اثر یا غذایی

• انسولین آسپارت: قلم نوورپید، قلم رپیدسولین
• انسولین گلولیزین: قلم اپیدرا

این قلم ها برای مدیریت قند دو ساعت بعد از غذا استفاده می گردد و با اجازه پزشک، می توانید با هم جایگزین کنید و با همان دوز مشابه تزریق کنید.

انواع انسولین های قلمی طولانی اثر یا پایه

• انسولین گلارژین (100-U): قلم لانتوس، قلم بازاگلار، قلم بازالین، قلم گلاین، قلم پرسیتوس، قلم گلاریتوس

این قلم ها روزانه در ساعت تعیین باید تزریق شوند و در هیچ شرایطی نباید قطع شوند. این قلم ها را با اجازه پزشک می توانید با هم جایگزین کنید و با دوز مشابه تزریق کنید.

دربارۀ انسولین های پایه زیر توجه داشته باشید، تغییر انسولین تنها با هدایت پزشک انجام گردد:

• انسولین گلارژین (300 -U): قلم توجئو
• انسولین دتمیر: قلم لومیر

انواع انسولین های قلمی مخلوط

• انسولین آسپارت و آسپارت پروتامین: قلم نوومیکس، قلم ویتاسپالن میکس
• انسولین آسپارت و دگلودک: قلم رایزودگ

این قلم ها ترکیبی از انسولین غذایی و انسولین پایه است که هر دو برای مدیریت قند ناشتا دو ساعت بعد از غذا استفاده می گردد و باید روزانه باتوجه به دستور پزشک استفاده گردد.

توصیه می کنیم برای تغییر انسولین حتما با پزشک خود مشورت کنید.

انواع انسولین های ویالی

• ویال انسولین رگولار R یا شفاف: مدیریت قند دو ساعت بعد از غذا
• ویال ان پی اچ (NPH): مدیریت قند ناشتا

توجه داشته باشید در شرایطی که احتیاج به تغییر انسولین های قلمی به انسولین های ویالی داشتید حتما دستورالعمل این تغییر را از پزشک خود بپرسید.

نکات نهایی

وقتی شرایط بحران پیش می آید فرصت کمی دارید برای این که فکر کنید چه اقدامی باید انجام دهید. پس بهتر است از قبل برای این شرایط آمادگی داشته باشید تا بتوانید بهتر عمل کنید. کیف لوازم ضروری را همواره آماده داشته باشید و هر سال تاریخ انقضای مواد غذایی و تجهیزات پزشکی آن را آنالیز و در صورت احتیاج جایگزین کنید. وسایل لازم برای نگهداری از انسولین در شرایط بحران را هم از قبل تهیه کنید. بعلاوه سعی کنید همواره بیشتر از احتیاج یک ماه دارو داشته باشید تا درصورت پیش آمدن شرایط بحران دچار کمبود دارو نشوید. با رعایت این نکات می توانید با نگرانی کمتری از بحران عبور کنید.